Vonken onder F1-auto’s: de rol van plank, snelheid en titanium blokken

Tijdens nachtelijke races lijkt het soms alsof Formule 1-auto’s vuur spuwen: felle vonken schieten onder de auto vandaan zodra coureurs over het asfalt razen. Dat spektakel is geen toeval, maar het directe gevolg van slimme techniek en strenge regels.

De vonken die je ziet, komen vooral van kleine metalen blokken onder de auto: de zogeheten skid blocks. Deze zijn gemaakt van titanium en zitten bevestigd aan een houten plank onder de auto. Zodra die blokken het asfalt raken, ontstaan er vonken door wrijving.

Dat gebeurt vooral wanneer de auto extreem laag rijdt. Teams stellen hun auto bewust zo laag mogelijk af, omdat dit zorgt voor meer grip en snelheid in bochten. Maar hoe lager de auto, hoe groter de kans dat de onderkant het asfalt raakt.

Ook het gewicht speelt een rol. Met een volle brandstoftank – tot wel 110 kilo – zakt de auto iets verder naar beneden. Daardoor komt de plank nog dichter bij het asfalt en nemen de vonken toe, vooral in het begin van de race.

Daarnaast zorgen hobbels, kerbstones en oneffenheden op het circuit ervoor dat de auto licht op en neer beweegt. Dat zorgt voor extra contactmomenten tussen de onderkant en het asfalt, met vonken als gevolg.

Tot slot verschilt het per team hoeveel vonken je ziet. Een agressieve afstelling, zoals vaak bij topteams, levert meer vonken op dan een veiligere setup. De plank onder de auto is verplicht en werd ingevoerd na het tragische ongeluk van Ayrton Senna in 1994.

De FIA wilde hiermee voorkomen dat teams hun auto’s té laag afstellen. Deze plank is gemaakt van speciaal hout (Jabroc) en zit precies in het midden onder de auto.

Hij beschermt de vloer en zorgt ervoor dat teams niet te ver gaan met het zogenaamde grondeffect, dat verantwoordelijk is voor een groot deel van de downforce. De regels zijn streng. De plank mag tijdens een race maximaal 1 millimeter slijten.

Zakt de dikte onder de 9 millimeter, dan riskeert een team diskwalificatie. Daarom meten officials na elke race nauwkeurig hoeveel slijtage er is. De titanium skid blocks helpen daarbij. Ze verdelen de slijtage en beschermen de plank.

Tegelijk zorgen ze dus voor die kenmerkende vonken, vooral sinds hun introductie rond 2015.

Teams proberen soms slim om te gaan met deze regels, bijvoorbeeld door materialen of bevestigingen aan te passen. Maar de FIA grijpt regelmatig in om te voorkomen dat er gesjoemeld wordt.

Waarom teams juist méér vonken willen zien

Het klinkt misschien vreemd, maar vonken zijn vaak een goed teken. Ze laten zien dat de auto extreem laag rijdt, en dat betekent meestal maximale prestaties. Meer dan de helft van de downforce in een moderne F1-auto komt van de vloer.

Hoe dichter die vloer bij het asfalt zit, hoe sterker het grondeffect werkt. Dat zorgt voor meer grip en hogere snelheden in bochten. Maar er zit een keerzijde aan. Een te lage auto kan gaan stuiteren, een fenomeen dat bekendstaat als porpoising.

Dat maakt de auto lastig te controleren en kan zelfs schade veroorzaken. Daarnaast slijt de plank sneller bij een lage afstelling. Teams moeten dus constant balanceren tussen snelheid en risico. Te laag betekent sneller, maar ook meer kans op problemen.

De verschillen tussen teams komen hier duidelijk naar voren. Factoren zoals vering, bandenspanning en aerodynamica bepalen hoeveel vonken een auto produceert. Sommige teams nemen bewust meer risico om net dat beetje extra snelheid te winnen.

De spectaculaire vonken zullen de komende jaren waarschijnlijk minder vaak te zien zijn. Vanaf 2026 en 2027 veranderen de regels namelijk flink. Auto’s moeten dan hoger van de grond rijden.

Dat vermindert het stuiteren en zorgt voor stabielere aerodynamica. Minder contact met het asfalt betekent automatisch ook minder vonken. Ook het Venturi-effect – de manier waarop lucht onder de auto stroomt – wordt aangepast.

Daardoor wordt de downforce minder afhankelijk van extreme lage rijhoogtes. Dit maakt de sport iets voorspelbaarder en veiliger, maar het haalt ook een stukje visueel spektakel weg.

De iconische vonken blijven bestaan, maar zullen minder intens en minder frequent worden. Teams zullen zich moeten aanpassen aan deze nieuwe realiteit. Minder focus op extreem lage setups betekent nieuwe strategieën en andere technische oplossingen.

Toch blijft de essentie hetzelfde: snelheid zoeken op de grens van wat technisch en volgens de regels mogelijk is. Alleen de manier waarop verandert.